GIÁO DỤC CÔNG DÂN 8

Bài 9

QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ

LAO ĐỘNG CỦA CÔNG DÂN
Giáo viên:

Mục tiêu bài học
01
Phân tích được tầm quan trọng của
lao động đối với đời sống con người.

03
Nêu được một số quyền và nghĩa vụ cơ
bản của các bên tham gia hợp đồng
lao động; lập được hợp đồng lao động
có nội dung đơn giản giữa người sử
dụng lao động và người lao động.

02
Nêu được một số quy định của pháp luật
về quyền, nghĩa vụ lao động của công
dân, lao động chưa thành niên.

04
Tích cực, chủ động tham gia lao
động ở gia đình, trường, lớp và cộng
đồng phù hợp lứa tuổi.

Hoạt động 1

KHỞI ĐỘNG

Em hãy đọc và rút ra ý nghĩa của câu ca dao về lao động.

“Muốn no thì phải chăm
làm,

ột hạt thóc vàng, chín giọt
mồ hôi”.

Hoạt động 2

KHÁM
PHÁ

Nhiệm vụ 1: Em hãy quan sát các hình ảnh sau và chia sẻ suy nghĩ của mình về
lao động của người nông dân, công nhân, bác sĩ, nhạc sĩ trong các hình ảnh.

Theo em, lao động có vai trò
như thế nào đối với
đời sống con người?

Nhiệm vụ 2: Em hãy đọc các thông tin, trường hợp trong SGK tr. 65-68 và
thực hiện yêu cầu

• Em hãy nêu những quyền và nghĩa vụ
khác về lao động của công dân.
• Em hãy cho biết, anh M có quyền đơn
phương chấm dứt hợp đồng lao động
theo quy định của pháp luật không.
• Em hãy cho biết chú T quyết định từ
chối anh Q vào làm việc có phù hợp
theo quy định của pháp luật không.

Thông tin 1.

Trích Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013
Điều 15.
Điều 35.

Thông tin 2.

Trích Bộ luật Lao động năm 2019
Điều 5. Quyền và nghĩa vụ của người lao động
Điều 6. Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao
động

Thông tin 3.

Trích Bộ luật Lao động năm 2019
Điều 143. Lao động chưa thành niên
Điều 145. Sử dụng người chưa đủ 15 tuổi làm việc
Điều 146. Thời giờ làm việc của người chưa thành niên
Điều 147. Công việc và nơi làm việc cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi
đến chưa đủ 18 tuổi

Em hãy nêu những quyền và nghĩa vụ khác về lao động của công dân.

Trường hợp 1.
Anh M kí hợp đồng lao động với
Công ti K với thời hạn ba năm.
Trong quá trình lao động, anh
M thường xuyên bị bên sử dụng
lao động ngược đãi và có hành
vi nhục mạ, làm ảnh hưởng
đến sức khoẻ, nhân phẩm,
danh dự. Anh M muốn đơn
phương chấm dứt hợp đồng lao
động với Công ti K.
Em hãy cho biết, anh M có
quyền đơn phương chấm
dứt hợp đồng lao động
theo quy định của pháp
luật không.

Em hãy cho biết chú T quyết
định từ chối anh Q vào làm
việc có phù hợp theo quy
định của pháp luật không.
Trường hợp 2.
Năm nay anh Q 17 tuổi, có sức khoẻ
khá tốt nên anh Q có ý định xin vào
làm việc tại một cơ sở giết mổ gia
súc. Tuy nhiên, khi biết anh Q chưa
đủ 18 tuổi, chú T là quản lí cơ sở đã
từ chối. Chú T cho rằng, công việc ở
đây rất nặng nhọc lại áp lực về thời
gian nên không được phép tuyển
người chưa thành niên theo quy
định của pháp luật.

Nhiệm vụ 3:
a. Em hãy đọc thông tin trong SGK tr. 69 và thực hiện yêu cầu

Thông tin

Trích Bộ luật Lao động năm 2019
Điều 21. Nội dung hợp đồng lao động

Em hãy nêu những quyền và
nghĩa vụ cơ bản khác của
người lao động khi kí kết
hợp đồng lao động.

Nhiệm vụ 3:
b. Em hãy đọc trường hợp sau và thực hiện yêu cầu
Chị B làm việc tại Doanh nghiệp tư nhân H với vị trí kế
toán. Thời gian gần đây,

chị B có nhận thêm việc

quyết toán thuế cho một số công ti khác và có kí hợp
đồng lao động với họ. Anh A là đồng nghiệp với chị B
cho rằng chị đã vi phạm pháp luật lao động về giao kết
hợp đồng lao động. Chị B băn khoăn, không biết mình
có được giao kết nhiều hợp đồng lao động với người
sử dụng lao động không.

Em hãy cho biết chị B có quyền được giao kết nhiều
hợp đồng lao động với người sử dụng lao động không.

Nhiệm vụ 4: Em hãy đọc tình huống sau và trả lời câu hỏi:
– Em hãy cho biết hành vi của ông A có vi phạm pháp luật lao động về
việc sử dụng lao động chưa thành niên không. Vì sao?
– Em sẽ tư vấn cho Trần Văn T như thế nào để có thể tham gia lao
động đúng luật?

TỔNG KẾT
– Tầm quan trọng của lao động:
+ Là hoạt động chủ yếu, quan trọng nhất của con người.
+ Là nhân tố quyết định sự tồn tại, phát triển của xã hội.
– Quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ lao động của công dân:
+ Mọi công dân có quyền dùng sức lao động của mình để học nghề, tìm kiếm việc làm,
lựa chọn nghề nghiệp đem lại thu nhập cho bản thân, gia đình và xã hội.
+ Mọi người đều có nghĩa vụ lao động để tự nuôi sống bản thân, nuôi sống gia đình góp
phần sáng tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội duy trì và phát triển đất nước.
– Quy định của pháp luật về lao động chưa thành niên: Cấm sử dụng người lao động
từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi làm các công việc, ở các nơi làm việc theo quy định tại
Bộ luật Lao động năm 2019.

TỔNG KẾT
– Quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động:
+ Quyền lao động của người lao động: làm việc; tự do lựa chọn việc làm, nơi làm
việc, nghề nghiệp; học nghề, nâng cao trình độ chuyên môn; không bị phân biệt
đối xử, cưỡng bức lao động, quấy rối tình dục tại công sở, nơi làm việc.
+ Nghĩa vụ lao động của người lao động: thực hiện hợp đồng lao động; chấp
hành kỉ luật lao động, nội quy lao động; thực hiện quy định của pháp luật về lao
động, việc làm, giáo dục nghề nghiệp, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm
thất nghiệp và an toàn, vệ sinh lao động.

TỔNG KẾT
– Quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động:
+ Quyền của người sử dụng lao động: tuyển dụng, bố trí, quản lí, điều hành, giám
sát lao động; khen thưởng và xử lí vi phạm kỉ luật lao động.
+ Nghĩa vụ của người sử dụng lao động: thực hiện hợp đồng lao động, thoả ước
lao động tập thể và thoả thuận hợp pháp khác; tôn trọng danh dự, nhân phẩm của
người lao động. Thực hiện quy định của pháp luật về lao động, việc làm, giáo dục
nghề nghiệp, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và an toàn, vệ
sinh lao động.
– Trách nhiệm học sinh phải tích cực, chủ động tham gia lao động ở gia đình,
trường, lớp và cộng đồng.

Hoạt động 3

LUYỆN
TẬP

Nhiệm vụ 1: Em đồng tình hay không đồng tình với các ý kiến dưới đây?
Vì sao?
a) Lao động có vai trò
quyết định sự tồn tại và
phát triển của cá nhân.
c) Người sử dụng lao
động phải tôn trọng danh
dự, nhân phẩm của
người lao động.
e) Học sinh nên tích
cực tham gia lao động
ở gia đình, trường, lớp
và cộng đồng.

b) Người lao động bị
hạn chế chọn việc
làm và nơi làm việc.

d) Người lao động chưa
thành niên được làm các
công việc khác nhau và
nơi làm việc khác nhau.

Nhiệm vụ 2: Em hãy đọc nội dung sau để xây dựng và thực hiện
bài thuyết trình trước lớp về vị trí, tầm quan trọng
của lao động trong cuộc sống.

Nhiệm vụ 3: Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi

Chị H kí hợp đồng làm công nhân khai thác đá ở
một tỉnh miền núi, dù biết đây là công việc nặng

– Theo em, chủ doanh nghiệp trong

nhọc với phụ nữ. Khi đến công trường khai thác

trường hợp này có đang thực hiện

đá, nhận thấy công việc không đúng như khi giao

quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp sử

kết hợp đồng, địa điểm làm việc không đảm bảo

dụng lao động không?

điều kiện làm việc, thậm chí còn có thể nguy hiểm

– Theo quy định của Bộ luật Lao động

đến tính mạng và sức khoẻ nên chị H đã từ chối

năm 2019, chị H có quyền từ chối làm

làm việc. Chủ doanh nghiệp khai thác đá nói chị

việc không? Vì sao?

đã tự nguyện kí hợp đồng do vậy, chị phải làm,
không được từ chối công việc.

Nhiệm vụ 4: Theo em, trong các trường hợp dưới đây, đâu là
nghĩa vụ của người lao động? Vì sao?
b. Chị B là nhân viên văn
phòng tại Công ti D, chị
luôn chấp hành kỉ luật
lao động tại cơ quan.

a. Anh A thực hiện
hợp đồng lao động
và thoả ước lao
động với Công ti M.

c. Chị K tham gia đóng
bảo hiểm xã hội, bảo
hiểm y tế, bảo hiểm
thất nghiệp theo quy
định của pháp luật.
e. Giám đốc Công ti X kí quyết định
khen thưởng đối với chị H vì có nhiều
thành tích trong lao động.

d. Chú T tham gia thành lập
tổ chức đại diện để bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp
của người sử dụng lao động
trong quan hệ lao động.

Nhiệm vụ 5: Em hãy cho biết hành vi nào vi phạm pháp luật lao động
trong các trường hợp sau. Vì sao?

a) Thuê trẻ em 14
tuổi làm thợ may
công nghiệp.

b) Không sử dụng,
trang bị bảo hộ lao
động khi làm việc.

c) Người sử dụng lao
động
đơn
phương
chấm dứt hợp đồng với
người lao động.

d) Nghỉ việc dài ngày
không có lí do.

e) Không trả đủ tiền
công theo thoả thuận.

g) Tự ý đuổi việc người
lao động khi chưa hết
hạn hợp đồng.

Nhiệm vụ 6: Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi:
– Nếu là học sinh Trường Trung học cơ sở M, em sẽ chủ động tham gia hoạt
động này như thế nào? Vì sao?
– Vì sao học sinh Trường Trung học cơ sở M lại tích cực, tham gia hoạt động lao
động cộng đồng của nhà trường?
Hướng tới kỉ niệm ngày Thương binh liệt sĩ, Trường
Trung học cơ sở M tổ chức hoạt động dọn dẹp, vệ sinh
Nghĩa trang liệt sĩ xã K. Đây là một trong những hoạt
động thường niên của nhà trường tạo điều kiện cho học
sinh trải nghiệm lao động ở trường, lớp và cộng đồng
nhằm thể hiện đạo lí “uống nước nhớ nguồn”, lòng biết
ơn sâu sắc đối với các liệt sĩ đã hi sinh vì độc lập, tự do
của dân tộc. Hoạt động này đã thu hút được nhiều học
sinh tham gia với thái độ tích cực, chủ động.

Nhiệm vụ 7. Em hãy lập một hợp đồng lao động có
nội dung đơn giản theo quy định của pháp luật.

Hoạt động
4

VẬN
DỤNG

Nhiệm vụ

1. Hãy viết đoạn văn ngắn

2. Em hãy xây dựng kế hoạch

(khoảng 100 chữ) thể hiện

để thực hiện lao động ở gia

suy nghĩ của em về vai trò

đình, trường, lớp, cộng đồng

của

lao động đối với học

nhằm góp phần thực hiện tốt

sinh nói riêng và đời sống

quyền và nghĩa vụ lao động

con người nói chung.

của công dân.

Tạm biệt và chúc các em học
tốt!